Geschiedenis van Nisse

 

Ontstaan van het landschap:

Nisse heeft een rijke ontstaansgeschiedenis.
Ruim 1000 jaar na Christus veranderden de klimatologische omstandigheden,
waardoor de zeespiegel steeds hoger kwam te staan.
Vooral de stormramp van 1014 bracht grote schade toe in Vlaanderen en Zuidwest-Nederland.
Waarschijnlijk is in die periode de Zwake ontstaan, maar ook een smalle zijtak, die dichtslibde en
waarop later het dorp Nisse zou worden gesticht.
In 1134 is een stormvloed geweest die nog ingrijpender zou zijn voor dit gebied.
Er ontstonden een aantal eilanden, de Zwake werd verbreed en verdiept.
De Zwake liep tussen de eilanden Zuid-Beveland en Borselen door.

Het is waarschijnlijk deze laatste storm die aanleiding is geweest voor de mensen om zich door
middel van lage dijkjes of kades te beschermen tegen de zee.

Deze dijkjes en verhogingen zijn nog steeds duidelijk zichtbaar in het landschap rondom Nisse,
zoals de Koe-, Val-, Noten-en Grotedijk.

In de middeleeuwen is het landschap behoorlijk veranderd door het afgraven van veenlagen
voor zoutwinning.
De relatief dunne kleilaag werd afgegraven en op hopen gezet.
Nadat de turven waren gestoken en het zout gewonnen, werd de kleilaag niet overal netjes
teruggebracht.
Hierdoor is het typische hollebollige landschap ontstaan.

In deze tijd kenden de veehouders nog geen prikkeldraad en hebben ze een natuurlijke
afscheiding gezocht om hun vee binnen de wei te houden.
Hiervoor werden aan de slootkanten meidoorn geplant.
Dit groeide uit tot dichte afscheidingshagen.
Deze heggen zijn gelukkig gespaard gebleven tijdens de ruilverkaveling in de jaren 70.
Ten zuiden van Nisse is ruim 56 ha van dit middeleeuws landschap te zien.
Op een klein stukje bij Yerseke na, is dit unieke stukje landschap nergens ter wereld te zien.

Door het aanleggen van dijken en dichtslibben van stukken grond zijn er vele polders ontstaan.
Hierover is veel geschreven in de boeken van J. de Ruiter.

 

Naam, wapen en vlag:

In oude oorkonden werd Nisse geschreven als:
Gebernisse, Gherbrechtenesse, Gerbernesse of Gerbergnisse.
Later werd dit Ter Nisse en afgekort tot Nisse.
Het woord 'nes' komt van neus.
Op topografischekaarten is deze vorm ook goed te zien.

In 1817, op 31 juli kreeg Nisse een officieel wapen:

Op 26 februari 1954 adviseerde de Hoge Raad van Adel voor Nisse een vlag, conform advies werd
precies een maand later deze vlag vastgesteld:

 

'd Ambachts Heerlijckheyt van den Nisse:

Uit archeologisch onderzoek bij de verbouwing van het durpsuus en herinrichting van het terrein
voor het durpsuus in 1989 is gebleken dat de eerste bewoning dateert uit begin van de 12-de eeuw.

In de middeleeuwen waren gebieden verdeeld in ambachtsheerlijkheden.
Wie een ambachtsheerlijkheid bezat had veel macht en veel te vertellen.
Het ambacht was het rechtsgebied van de ambachtsheer.

Nadat de plaatselijke adelijke boerenfamilie in de mannelijke lijn was uitgestorven,
werden de leden van het geslacht Van Borselen met de Heerlijkheid Nisse beleend.
Tot eind 15de eeuw werd het kasteel in Nisse door de Van Borselens als zomerresidentie gebruikt.
Later heeft een geslacht uit Goes de ambachtsheerlijke rechten gekocht en
gingen zich Van der Nisse noemen.

Er is veel over de ambachtslieden en bewoners geschreven(oa in de boeken van J. de Ruiter
en in de Kroniek van Zeeland), wat te uitgebreid is om hier te benoemen.

Einde van 'd ambachtsheerlijke rechten:

Tot 1795 heeft Nisse ambachtsheerlijke rechten.
Gedachtig aan de franse leuze 'vrijheid, gelijkheid en broederschap' en de afkeer van de macht
van de adel,  trachtten de nieuwe machtshebbers in 1795 het bestuur te hervormen.
De ambachtsheerlijke rechten werden afgeschaft.

 

Bouw van het dorp:

Een van de meest karakteristieke aspecten van Nisse het grote rechthoekige dorpsplein met
aan de zuidkant de kerk en toren uit de 15de en 16de eeuw.

In glorietijden had Nisse nog 20 winkels en 3 bakkerijen.

De school is lang 'onderdeel' van de kerk geweest en had een gebouw in of tegen de kerk.
In 1856 is op het dorpsplein een apart staande school gebouwd.
Tot 1966 heeft de school hier gestaan.
De diaconie van de N.H. kerk was bereid een stuk grond te verkopen.
De huidige school aan de Diaconielaan opende in 1965 zijn deuren.

Veel grond was in eigendom van de diaconie van de N.H. kerk.
De Diaconielaan is hiervan een voorbeeld.
De (nog deels bestaande) boerderijen 'huurden' hun land van de diaconie.
Later is steeds meer grond verkocht voor nieuwbouw.
Eind jaren '90 vond verdere uitbreiding plaats aan de zuidelijke kant van Nisse.

De laatste nieuwbouw is begin 2012 gestart en wordt met recht: De Heerlijckheid van Nisse genoemd.

logo3

bosman220x150-2

rolls220

kttc220

akkerwinde190x100

windekind190x100

ternisse190x100

pastorale

amz190x100

timmerklus190x100

tramper190x100